កិច្ចព្រមព្រៀងសហប្រតិបត្តិការនុយក្លេអ៊ែរដ៏សំខាន់មួយរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ដែលត្រូវបានប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី 22 ខែកក្កដា ឆ្នាំ 2026 បានបង្កឱ្យមានការជជែកដេញដោលយ៉ាងខ្លាំងទាក់ទងនឹងលទ្ធភាពនៃការរីកសាយភាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ ខណៈពេលដែលកិច្ចព្រមព្រៀងនេះមានគោលបំណងសម្រួលដល់ថាមពលនុយក្លេអ៊ែរសម្រាប់គោលបំណងស៊ីវិល អ្នកជំនាញកំពុងចោទសួរថាតើវាផ្តល់ឱ្យព្រះរាជាណាចក្រនេះនូវសមត្ថភាពបច្ចេកទេសក្នុងការអភិវឌ្ឍអាវុធនុយក្លេអ៊ែរដែរឬទេ។
កិច្ចព្រមព្រៀងនេះបានទទួលរងនូវសារដែលមានភាពផ្ទុយគ្នា។ ប្រធានាធិបតី Donald Trump បានលើកឡើងជាសាធារណៈថា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះតម្រូវឱ្យអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងជាមួយអ៊ីស្រាអែលមានលក្ខណៈធម្មតាឡើងវិញ ហើយបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថានឹង "គ្មានការចម្រាញ់" អ៊ុយរ៉ាញ៉ូមឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វានៅតែមិនច្បាស់លាស់ថាតើលក្ខខណ្ឌទាំងនេះត្រូវបានចងក្រងជាផ្លូវការនៅក្នុងអត្ថបទដែលបានចុះហត្ថលេខាដែរឬទេ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងថាមពលអាមេរិក Chris Wright បានបង្ហាញថា ក្រុមហ៊ុនអាមេរិកអាចនឹងសាងសង់កន្លែងចម្រាញ់ "ប្រអប់ខ្មៅ" ដែលសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងធ្វើជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ និងប្រតិបត្តិការបច្ចេកវិទ្យាដើម្បីការពារកុំឱ្យអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតទទួលបានការចូលប្រើប្រាស់ដោយផ្ទាល់ទៅលើការរចនាឧបករណ៍ centrifuge ដែលមានភាពរសើប។
កង្វល់ចម្បងក្នុងចំណោមអ្នកវិភាគមិនរីកសាយភាយអាវុធគឺថា ការធ្វើជាម្ចាស់លើផ្នែកខាងមុខនៃវដ្តឥន្ធនៈនុយក្លេអ៊ែរ ជាពិសេសការចម្រាញ់អ៊ុយរ៉ាញ៉ូម និងការកែច្នៃផ្លុយតូញ៉ូមឡើងវិញ អាចផ្តល់ឱ្យអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតនូវមូលដ្ឋានគ្រឹះឧស្សាហកម្មដើម្បីផលិតសម្ភារៈកម្រិតអាវុធ។ ព្រះអង្គម្ចាស់ Mohammed bin Salman បានមានបន្ទូលពីមុនថា ទីក្រុង Riyadh នឹងស្វែងរកអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ប្រសិនបើអ៊ីរ៉ង់ទទួលបានអាវុធទាំងនោះ។ ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រើប្រាស់ "កិច្ចព្រមព្រៀង 123" ដើម្បីហាមឃាត់ការចម្រាញ់ និងការកែច្នៃឡើងវិញ ដូចដែលបានឃើញនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងឆ្នាំ 2009 ជាមួយសហព័ន្ធអារ៉ាប់រួម ដែលត្រូវបានគេលើកឡើងជាញឹកញាប់ថាជាស្តង់ដារមាសសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការបែបនេះ។
ក្រៅពីការជជែកដេញដោលលើការចម្រាញ់ សេចក្តីរាយការណ៍បានបង្ហាញថា កិច្ចព្រមព្រៀងបច្ចុប្បន្នអាចអនុញ្ញាតឱ្យមានការកែច្នៃផ្លុយតូញ៉ូមឡើងវិញ ដែលជាដំណើរការដែលអាចទាញយកសម្ភារៈដែលសមស្របសម្រាប់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ អ្នកជំនាញសង្កត់ធ្ងន់ថាភាពស្មុគស្មាញនៃកន្លែងទាំងនេះធ្វើឱ្យការត្រួតពិនិត្យមានការលំបាក ដែលតម្រូវឱ្យមានការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងតឹងរ៉ឹងដោយទីភ្នាក់ងារថាមពលបរមាណូអន្តរជាតិ (IAEA)។ សេចក្តីរាយការណ៍បច្ចុប្បន្នបង្ហាញថា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះប្រហែលជាមិនតម្រូវឱ្យអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតគោរពតាមពិធីសារបន្ថែមរបស់ IAEA នោះទេ ដែលនឹងអនុញ្ញាតឱ្យមានការត្រួតពិនិត្យដែលរំលោភបំពាន និងមានការជូនដំណឹងខ្លីៗបន្ថែមទៀត។
ដោយគ្មានការហាមឃាត់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងលើការចម្រាញ់ និងការកែច្នៃឡើងវិញក្នុងស្រុក ឬការដាក់បញ្ចូលនូវការការពារអន្តរជាតិដ៏រឹងមាំ អ្នកវិភាគព្រមានថា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះអាចបង្កឱ្យមានការប្រណាំងប្រជែងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរក្នុងតំបន់ដោយអចេតនា។
ប្រភព៖ The Conversation
មិនទាន់មានមតិយោបល់នៅឡើយទេ។ សូមធ្វើជាអ្នកដំបូងដែលចែករំលែកគំនិតរបស់អ្នក។